Snurken – blijf er niet mee zitten
oktober 31, 2007
Snurken misser van de evolutie?
Ook stoppen met roken heeft een positief effect
· Gebruik geen alcohol twee uur voor je gaat slapen
· Laat slaapmiddelen achterwege
· Snurk je enkel als je op je rug ligt? Naai dan een tennisbal in de rug van je piama om te voorkomen dat je op je rug gaat liggen. Klinkt gek, maar het werkt
· Studies hebben aangetoond dat neuspleisters een lichte verbetering van snurken kunnen geven. Naar het effect van sprays zijn geen studies uitgevoerd
· Tip voor de slapeloze partner: al aan oorstopjes gedacht?
Over snurken wordt vaak een beetje lacherig gedaan. Een banaal probleem waarmee je zeker niet naar de dokter stapt. Maar niets is minder waar. Snurken betekent voor veel mensen een grote sociale handicap en brengt in sommige gevallen zelfs ernstige gezondheidsrisico’s met zich mee. Gelukkig zijn er goede behandelingsmogelijkheden. Nieuw is de ingreep waarbij het tongbeen verbreed wordt met een titanium implantaat, een wereldprimeur voor het UZA.
Iedereen kent wel iemand die snurkt. Het typische, monotone geluid werkt al gauw op de lachspieren. Eventjes toch.
‘Wij horen hier de meest uiteenlopende verhalen’, vertelt dr. An Boudewyns, neus-keel-oorarts in het UZA. ‘Koppels bij wie snurken voor serieuze relatieproblemen zorgt. Mensen die nog amper op hotel durven gaan uit schrik voor dunne muren. Patiënten die geen nieuwe relatie durven aangaan omdat hij of zij na een eerste nacht samen “toch maar zou gaan lopen”.’
Zo’n veertig tot zestig procent van de westerse bevolking zou last hebben van snurken. Negentig procent daarvan zijn mannen. Hoe ouder, hoe groter de kans dat iemand snurkt.
‘Snurkgeluiden ontstaan wanneer de keelholte tijdens de slaap vernauwt. De ingeademde lucht veroorzaakt op dat moment turbulenties en doet het slijmvlies van de keelholte trillen. De vernauwing kan te maken hebben met anatomische kenmerken, zoals amandelen, een huig of een tong die groter zijn gemiddeld. Maar het gebeurt zelden dat er één duidelijke oorzaak is. Meestal gaat het om een samenspel van elementen’, verduidelijkt neus-keel-oorarts dr. Evert Hamans.Slaapapneu In veruit de meeste gevallen is snurken een onschuldig fenomeen: knap lastig, maar strikt medisch geen probleem. Maar soms is er meer aan de hand. Hamans: ‘Sommige mensen lijden aan obstructief slaapapneu (spreek uit apnee, red.). In dat geval klapt de keelholte bij het snurken volledig dicht, waardoor de ademhaling secondenlang of zelfs een minuut stopt. Het zuurstofgehalte in het bloed daalt en de patiënt schiet, al dan niet bewust, telkens even wakker. Daarop komt de ademhaling weer op gang.’
Ongeveer twee procent van de vrouwen en vier procent van de mannen van de westerse bevolking lijdt aan obstructief slaapapneu. Het spreekt voor zich dat het fenomeen de slaapkwaliteit enorm aantast. De meeste patiënten voelen zich overdag dan ook doodmoe. Bovendien lopen ze op lange termijn een groter risico op hart- en vaatziekten. Dat komt doordat de adempauzes telkens gepaard gaan met een schommeling van de bloeddruk en het hartritme, en soms zelfs met zuurstofnood ter hoogte van de hartspier.
Snurken en slaapapneu zijn de belangrijkste vormen van een groep aandoeningen die gekenmerkt worden door een afwijkend ademhalingspatroon dat zich enkel tijdens de slaap voordoet, de zogenaamde slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen. Medische hulp De drempel om met een snurkprobleem naar de dokter te stappen, is nog altijd hoog. Precies omdat het zo’n banaal probleem lijkt waarmee je gewoon moet leren leven. En ook wel omdat veel mensen ten onrechte denken dat alleen een pijnlijke operatie uitkomst biedt. Veel snurkers wachten dan ook jaren voor ze medische hulp zoeken.
In het UZA worden snurken en slaapapn eu multidisciplinair behandeld door de diensten neus-keel-oorziekten, longziekten, psychiatrie, neurologie en het slaaplabo.
Om uit te maken aan welke slaapgerelateerde ademhalingsstoornis iemand lijdt, is een slaaponderzoek nodig. De patiënt brengt een nacht in het ziekenhuis door, waarbij allerlei factoren worden geregistreerd: het ademhalingspatroon, de hartslag, de hersenactiviteit, de zuurstof in het bloed, de slaaphouding, het geluid van het snurken… Op basis daarvan stelt de arts een diagnose, die bepaalt of behandeling al dan niet noodzakelijk is.
‘Als mensen aan een gewone vorm van snurken lijden, beslissen ze min of meer zelf of ze er iets aan willen doen. Bij slaapapneu ligt dat anders. Dan is behandeling om gezondheidsredenen een must’, beklemtoont Hamans.
Om te beginnen zijn er een aantal hygiënische maatregelen die het probleem kunnen verbeteren. Een aantal zaken werken snurken namelijk mee in de hand: roken, zwaarlijvigheid, alcohol drinken kort voor het slapengaan, slaapmedicatie… Ook de slaaphouding kan een rol spelen. Sommige patiënten snurken alleen als ze op hun rug liggen. Patiënten krijgen dan ook de raad om ’s avonds geen alcohol te drinken, hun gewicht onder controle te houden, geen slaapmedicatie te nemen en niet op hun rug te slapen.Mondprothese Daarnaast bestaan er verschillende, al dan niet operatieve behandelingsmethodes. Bij snurken zonder meer of een lichte vorm van obstructief slaapapneu biedt een mondprothese soms de oplossing. ‘Je zou het kunnen omschrijven als een kunstgebit uit siliconen’, legt Boudewyns uit. ‘De prothese brengt de onderkaak naar voor, waardoor de keelholte groter wordt en het snurken vermindert. Voor die behandeling werken we nauw samen met de dienst tandheelkunde, die onder leiding staat van prof. dr. Marc Braem.’
Een andere mogelijkheid voor deze patiënten is een behandeling met radiofrequentiegolven, ook wel radiofrequentie-ablatie genoemd.
Hamans: ‘Het komt erop neer dat je met radiofrequentiegolven littekens maakt in het week verhemelte, in de tong of in beide. Door de littekenvorming gaat het slijmvlies van de keel minder gemakkelijk trillen. Behandel je ook de tongbasis, dan heb je als bijkomend effect dat die in volume vermindert, waardoor de lucht vrijer door de keelholte kan stromen.’
De operatie gebeurt meestal ambulant en onder lokale verdoving. Ze brengt weinig ongemakken met zich mee, variërend van een lichte zwelling die twee dagen kan aanhouden tot – in sommige gevallen – lichte pijn. Omdat niet elke patiënt voor de techniek in aanmerking komt, moet de anatomie van de keel vooraf altijd beoordeeld worden door een neus-keel-oorarts. Neusmasker Lijdt de patiënt aan ernstig obstructief slaapapneu, dan gaat de voorkeur naar de CPAP-behandeling, voluit Continuous Positive Airway Pressure.
‘Een toestel blaast via een slangetje en een neusmasker voortdurend lucht onder licht verhoogde druk in de neusholte van de patiënt, zodat de keelholte niet meer kan toeklappen’, licht Boudewyns toe. ‘Voor patiënten met matig tot ernstig slaapapneu is deze behandeling zonder meer de gouden standaard. Velen voelen zich een ander mens nadat ze ermee gestart zijn. Alleen zien nogal wat mensen het niet zitten om de rest van hun leven met een maskertje en een toestel naast hun bed te slapen. Maar ook die mensen raden we aan om het minstens een paar maanden te proberen. Velen voelen zich al na korte tijd veel beter uitgeslapen, en dat motiveert om het toestel te blijven gebruiken.’
Wie zich echt niet met de CPAP-behandeling kan verzoenen, kan kiezen voor een mondprothese of een heelkundige aanpak. Een operatie die al sinds de jaren tachtig wordt uitgevoerd, is de zogenaamde uvolopalatopharyngoplastie (UPPP). ‘De chirurg verwijdert in dat geval de amandelen, een reepje van het verhemelte en de huig. Daarna wordt het slijmvlies van de keelholte met behulp van hechtingsdraadjes volledig opgespannen. Doordat het opgespannen slijmvlies tijdens de nachtelijke ademhaling niet meer aan het trillen gebracht kan worden, vermindert het snurken’, zegt Hamans.
De patiënten moeten er wel iets voor over hebben: drie dagen ziekenhuisverblijf, een week lang keelpijn en twee weken arbeidsongeschiktheid. De kans op succes hangt samen met de ernst van het probleem. Bij snurkers is het succespercentage hoger dan tachtig procent, bij mensen met obstructief slaapapneu ligt dat percentage veel lager.Titanium implantaat Helemaal nieuw is tenslotte de zogenaamde hyoid-expansie, een ingreep die zich nog in een experimentele fase bevindt. Het UZA voerde deze als eerste uit, in samenwerking met het universitair ziekenhuis van Mannheim. Tot dusver werden dertig patiënten met matig tot ernstig obstructief slaapapneu behandeld.
‘Eenvoudig gesteld wordt het tongbeen van de patiënt verbreed met een titanium implantaat. Dat heeft als effect dat de keelholte breder wordt en minder gemakkelijk toeklapt’, legt Hamans uit. ‘Voor exacte cijfers is het nog te vroeg, maar tot nu toe zijn er al heel wat behandelde patiënten die hun CPAP-toestel niet meer nodig hebben. Momenteel wordt verder onderzoek gedaan om de techniek te vervolmaken en uit te maken voor welk type patiënt de ingreep een oplossing biedt.’
Snurken is een uitermate complex gebeuren met meestal verschillende oorzaken. Daardoor is het soms wat zoeken naar de juiste oplossing. In eerste instantie wordt vaak geopteerd voor de minst ingrijpende en meest comfortabele behandeling, zoals een mondprothese of radiofrequentie-ablatie.
‘Juist omdat het zo’n complex probleem is, is het heel belangrijk de patiënt goed in te lichten over de oorzaken’, stipt Hamans aan. ‘Ook moet hij zich bewust zijn van zijn eigen verantwoordelijkheid. Zo kunnen roken en overgewicht de kans op een succesvolle behandeling sterk in de weg staan. Langs de andere kant wijzen we de patiënt ook altijd op de langetermijnrisico’s van een onbehandeld slaapapneu. Is de patiënt eenmaal goed ingelicht over al die aspecten, dan vinden we meestal snel een passende oplossing. De meeste mensen gaan opgelucht naar huis met het gevoel begrepen te worden én een concreet voorstel tot behandeling. Via onze multidisciplinaire aanpak zoeken we een geschikte aanpak voor elke patiënt.’
‘Het loont met andere woorden de moeite om het probleem aan te pakken’, besluit Boudewyns.
Dienst N.K.O. (neus-keel-oor), dr. Evert Hamans, dr. An Boudewyns, 03 821 33 85, website www.nko.uza.be/patient/ Dienst pneumologie, prof. dr. Wilfried De Backer, prof. dr. Johan Verbraecken, 03 821 34 47
Slaaplaboratorium, Marc Willemen, 03 821 38 00
Vereniging voor Apneu Patiënten (VAPA), Koningin Astridlaan 50, 2950 Kapellen, tel 0494 40 95 74,
info@slaap-apneu.be, http://www.slaap-apneu.be/
Belgian Association for the Study of Sleep (BASS), Sleep Disordre Centre, Wilrijkstraat 10, 2650 Edegem,
tel 03 821 34 19, http://www.belsleep.org/
Bron: informatiemagazine van het universitair ziekenhuis antwerpen, klik hier om het volledige artikel te lezen. (magUZA)
AMSTERDAM - Complete bossen worden luidruchtig omgezaagd in de slaapkamer. Ongeveer een op de vijf mannen en een op de tien vrouwen snurkt elke nacht. Hoe komt dat toch? Maar, véél belangrijker, hoe kom je ervan af?