Burn-out, depressie of… osas?
augustus 28, 2007
Het lijkt wel, maar is niet hetzelfde.
In het najaar 2005 en het voorjaar 2006 bezocht Sandra Strong een groot aantal informatiebijeenkomsten met haar presentatie over burn-out, depressie en apneu. Het is tegenwoordig vrij gebruikelijk als je in een dipje zit om te zeggen dat je depressief bent. Maar dat is spraakgebruik. Daarin staat een depressieve bui gelijk aan een dipje. Maar ook al komt een groot aantal van de hier genoemde verschijnselen bij onbehandelde osas voor, een depressie is een behoorlijk serieuze psychische klacht. Die wordt gekenmerkt door langdurige zwaarmoedigheid, tot en met het gevoel niet meer verder te willen leven. Depressieve klachten komen vaak meer in een familie voor. We kunnen dan spreken over depressieve persoonlijkheden. De aanleg om makkelijk aan depressieve gevoelens ten prooi te vallen, draagt zo iemand permanent met zich mee en is in de verschillende levensfasen méér of minder manifest. Naast medicijnen (anti depressiva) is therapie noodzakelijk om enigszins normaal te functioneren mogelijk te maken. Over Burn-out Burn-out betekent letterlijk opgebrand. Tegenwoordig is het zo geaccepteerd dat je van je werk opgebrand kan raken, dat de diagnose burnout om de haverklap gesteld wordt. Ook veel van de leden hebben daar mee te maken gehad. Naar mogelijk andere oorzaken zoals apneu werd in het begin niet gekeken. Burn-out is een uitputtingsreactie op langdurige (soms jarenlange) stress; lichamelijk en psychisch. Het overkomt vaak mensen die zich erg verantwoordelijk voelen: de ‘ideale’ werknemer; degene die de kar trekt en vaak overwerkt (en daarbij op zijn tenen loopt). Dit gaat door tot de burn-out patiënt zich uitgeput voelt op alle fronten; er niets meer uit zijn handen komt; problemen in de relatie en een voortdurend gevoel van falen. Een populaire uitdrukking zegt: van hard werken is nog niemand overspannen geraakt. En daar zit veel waarheid in. Burn-out heeft alles met spanning en frustratie te maken die op deze manier werken met zich meebrengt. En daar zit ook de oplossing. Naast voldoende rust (op tijd en regelmatig naar bed) en voldoende bewegen (levert positieve energie, gezond moe) is het zaak een lijst te maken van irritaties thuis en op het werk. En te kijken of er per keer een onderwerp op te lossen valt, waarover je piekert en wakker ligt. Vermijd, zeker in het begin, ook mensen die teveel energie vragen bijvoorbeeld door hun gezeur: sommige familieleden, bepaalde collega’s of chefs. Over apneu en osas Vrijwel alle verschijnselen die hieronder in de lijstjes genoemd zijn, komen ook bij osas patiënten voor. Door gebrek aan slaap ontstaat concentratieverlies, verminderde seksuele belangstelling, lusteloosheid, gebrek aan energie, verhoogde prikkelbaarheid, slaperigheid overdag, etc. Daardoor ontstaan weer spanningen in de relatie en op het werk. Een aantal zaken is heel specifiek voor apneu en osas. Een deel hiervan heeft te maken met de gevolgen van osas voor overdag. Daarvoor is de Epworth toets ontwikkeld (zie ApneuSite onder diagnose). Het zijn een aantal eenvoudig te beantwoorden vragen, om te kijken of er mogelijk sprake is van een slaapstoornis. Maar de meest specifieke zaken voor osas vinden we natuurlijk in de nacht. Het kan zijn dat een osas-patiënt snurkt, dat is vaak het geval maar hoeft niet altijd. Maar hij heeft in ieder geval ademstilstanden. Als die langer dan 10 seconden duren noemen we ze apneu. Een heel opvallend verschijnsel is het nachtplassen. Als je niet in je diepe slaap komt, wordt geen anti diuretisch hormoon aangemaakt. Dit is een hormoon dat in de hersenen aangemaakt wordt en die het seintje aan de nieren door moet geven dat het lichaam in rust is. Komt dit seintje niet, dan gaat de vochtproductie gewoon door. Vandaar de behoefte om te plassen. Een ander opvallend verschijnsel is het nachttranspireren. Transpiratiegolven, een soort opvliegers, komen ook bij depressie wel voor. Ze worden dan gezien als angstaanvallen. Bij osas is nachttranspireren vrij stelselmatig. Dit komt doordat, als je niet in de diepe slaapfase komt, ook de thermostaat (bij de mens de schildklier) niet in de nachtstand wordt gezet. Verder opvallend voor osas-patiënten is het voorkomen van hoofd- en spierpijnen, met name in de ochtend. Dit komt door het gebrek aan herstelslaap en de veelvuldige aanspanning van de spieren door de wekreacties Een reparatieploeg en het komt in orde? Het blijkt voor velen een geruststellende gedachte dat al die psychische en relatieproblemen die ze de laatste jaren ervaren hebben, terug te leiden zijn naar een gebrek aan bepaalde stoffen in de hersenen, schildklier of bijnierschors. Het zit toch niet alleen ‘tussen de oren’. De vraag is dan wel: komt het automatisch goed als je aan de cpap bent? En zo is het dus niet. De cpap zorgt dat er geen nieuwe zuurstoftekorten ontstaan zodat de situatie niet verder verslechtert. Dat is maar een deel van het verhaal. Ten eerste is het lichaam gewend geraakt aan allerlei andere processen met veel activiteit in de nacht (er wordt bijvoorbeeld tijdenlang teveel adrenaline aangemaakt). Veel mensen ervaren vanaf de eerste nacht met de cpap verbetering, maar merken vaak na ongeveer 2-3 maanden een terugval, als de processen in het lichaam opnieuw ingeregeld raken. Ten tweede wordt niet alles automatisch hersteld. Afhankelijk van de periode dat osas onbehandeld bleef, is vaak veel schade aan verschillende organen ontstaan. In de vakliteratuur wordt er van uitgegaan dat volledig herstel wel 3 jaar kan vergen. Waarbij niet eens zeker is dat alles volledig herstelt. Alleen slapen met de cpap niet voldoende!
AMSTERDAM – Evan Rachel Wood stoort zich niet aan haar luid snurkende vriend Marilyn Manson. “Hij snurkt harder dan wie ik ook ken”, zegt de 19-jarige actrice in het septembernummer van GQ Magazine.