Slapen

mei 30, 2007

Slaap is een toestand van lichamelijke rust en een laag bewustzijnsniveau. Algemeen wordt aangenomen dat slaap vooral een herstellende functie heeft voor het lichaam en de hersenen.

Cycli:

De slaap bestaat uit verschillende cycli, met verschillende vormen van slaap; van licht tot diep. Deze aanname wordt ondersteund door waarnemingen dat de slaap een periode van fysieke opbouw is waarin de productie van het groeihormoon een piek vertoont, het tempo van celdeling maximaal is en de aanmaak van eiwitten de afbraak overtreft.

Dankzij het ‘elektro-encefalogram’ (EEG), waarmee we de elektrische hersenactiviteit kunnen meten, is er veel meer bekend over de mentale en fysieke processen tijdens de slaap. Uit een EEG wordt duidelijk dat de slaap uit verschillende cycli bestaat, met verschillende vormen en van slaap.

Sterk vereenvoudigd kunt u zeggen dat de nacht opgedeeld kan worden in slaapcycli.

Eén cyclus bestaat uit vijf stadia. Deze stadia worden onderscheiden door de mate van hersenactiviteit en oogbeweging (Eye Movement).Bij de eerste vier stadia is de oogbeweging langzaam. Deze stadia heten dan ook ‘Non Rapid Eye Movement’ (non REM-slaap). Alleen in het laatste stadium is er snelle oogbeweging, de Rapid Eye Movement, vandaar de naam ‘REM-slaap’.

Lichte slaap:

De stadia 1 en 2 worden wel de lichte slaap genoemd. Stadium 1 is de overgangsfase tussen waken en slapen. De oogbeweging wordt langzaam. U hebt moeite om de ogen open te houden en valt uiteindelijk in slaap. De hersenactiviteit neemt langzaam af. Na gemiddeld 7,5 minuten laat het EEG zogenaamde ‘slaapspoeltjes’ zien, zich herhalende clustertjes elektrische activiteit; stadium 2 van de non-REM slaap is begonnen.

Stadium 2 is het begin van de echte slaap, maar de slaap is nog licht. U wordt niet meer van elk geluid wakker, maar als u wordt gewekt in deze fase heeft u nog niet het gevoel diep geslapen te hebben. Deze duurt 10 tot 25 minuten.

Diepe slaap:

De stadia 3 en 4 vormen de diepe slaap. Ongeveer 30 minuten na het inslapen begint stadium 3. Dit is de overgangsfase naar de diepe slaap. Uw ademhaling wordt helemaal regelmatig, uw hartritme daalt, uw spieren raken totaal ontspannen. En na ongeveer 45 minuten start stadium 4. Ademhaling en hartritme zijn op zijn laagst. Als u uit deze slaap gewekt wordt bent u gedesoriënteerd en heeft u tijd nodig om u te realiseren waar u bent.

REM-slaap:

Het laatste stadium, stadium 5, is het zogenaamde REM-slaap stadium. Snelle oogbewegingen zijn kenmerkend voor dit gedeelte van de slaapcyclus. Fase 5 wordt ook wel het droomstadium genoemd. Wordt iemand uit deze fase gewekt, dan is de kans groot dat hij een redelijk samenhangend verslag kan geven van de droom waar hij uit gehaald is. Andere kenmerken van de REM-slaap zijn een drastische afname van de spierspanning, zodat slechts heel af en toe enkelvoudige spiertrekkingen optreden, en bij mannen het voorkomen van erecties. Na de REM-slaap stadium ontwaak u doorgaans kort (meestal onbewust) en begint de hele slaapcyclus weer van vooraf aan. Gemiddeld ontwaken we zo’n 7 tot 10 keer per nacht, maar we zijn ons daar meestal van niet bewust. Het aandeel REM-slaap varieert per slaapcyclus. In de eerste cyclus is het klein, in de derde en met name de vierde slaapcyclus neemt het toe. Non-REM slaap komt verhoudingsgewijs meer voor tijdens de eerste en tweede cyclus. Ontwaken Karakteristiek voor het daadwerkelijk ontwaken is dat de lichaamstemperatuur omhoog gaat. Die stijging van de temperatuur bewerkstelligt het lichaam zelf, alsof de biologische klok als het ware een verwarmingssysteem aan zet. Naast de temperatuurstijging daalt het niveau van het slaaphormoon melatonine en wordt dat van cortisol juist hoger. Cortisol is een stof die in sommige opzichten te vergelijken valt met adrenaline en die als het ware de motor van uw lichaam op gang moet brengen. Naarmate de ochtend vordert, daalt het niveau cortisol weer.


Column Telegraaf – Daphne Deckers

mei 30, 2007

SNURKBEUGEL

door Daphne DeckersDaphne DeckersAMSTERDAM – Richard Gere snurkt. Dat zei hij in een interview met de Amerikaanse Elle.
Dins 29 mei 2007

 
Om zijn vrouw, de actrice Carey Lowell, niet te hinderen heeft Gere een speciaal mondstuk laten aanmeten dat hij ’s nachts draagt. Mijn Richard Gere met een anti-snurkbeugel? Ik vond het moeilijk om me daar een mentale voorstelling van te maken. Gere is hét voorbeeld van een Leuke Man.
 
Toen ik op de middelbare school zat, had ik de filmposter van American Gigolo op mijn kamer hangen. Ik vond hem razend aantrekkelijk in zijn rol als dure mannelijke prostituee, al was het achteraf gezien best nichterig allemaal. Dat loopje, die kleren. Maar ja, zo waren veel mannelijke sterren in de jaren tachtig.
 
Neem Tom Selleck van Magnum P.I.. Met zijn snor en zijn hoge, strakke spijkerbroeken kon hij zó tussen The Village People. Of Don Johnson, die in Miami Vice furore maakte in roze hemdjes onder groene jasjes. Toen ik als zeventienjarig fotomodel in Miami Beach aan het werk was, ben ik in mijn middagpauze nog eens bij de opnames van Miami Vice gaan kijken. Don Johnson trok me meteen op de donkere set naar binnen `om een foto te maken’. Op dat moment vond ik het geweldig, maar nu ik erop terugkijk was Johnsons gedrag behoorlijk, eh, apart. Maar goed. Ik had het over Richard Gere. Want na American Gigolo kwam natuurlijk An Officer and a Gentleman, waarna ieder meisje ervan droomde om door een officier in een wit pak uit de fabriek te worden gedragen. Een tamelijk onfeministisch uitgangspunt, maar wél lekker. En toen, op het toppunt van zijn roem, kwam opeens het broodje aapverhaal dat Gere door zijn toenmalige vrouw Cindy Crawford naar een ziekenhuis zou zijn gebracht met een hamster in zijn anus. Zoiets zou voor erotisch plezier zorgen, maar ten eerste hebben die beestjes loeischerpe nagels en ten tweede begrijp ik niet hoe je ze naar binnen zou moeten lokken. Met een struikje broccoli als vlaggetje in je hol? Het lijkt mij logistiek onmogelijk.
 
Niet dat mensen geen rare dingen doen. Laatst las ik dat een man zich in het ziekenhuis had gemeld omdat hij `op een ui was gaan zitten’. Dat overkomt mij nou nooit. Gelukkig heeft Richard Gere zich nooit wat aangetrokken van het bizarre hamsterverhaal. Hij deed Pretty Woman, werd prachtig grijs, kreeg een zoon en keek naar eigen zeggen veel Bob de Bouwer. Hij werd boeddhist, ging zich inzetten voor Tibet en raakte bevriend met de Dalai Lama. Hij deed de dansfilms Chicago en Shall we Dance, waardoor hij recentelijk nog in de problemen raakte doordat hij de Bollywood-ster Shilpa Shetty in een dansbeweging achterover dipte en drie zoenen op haar wang gaf, waarna de Indiase politie een arrestatiebevel tegen hem wilde uitvaardigen wegens onkuis gedrag.
 
En nu blijkt hij dus te snurken. Ik heb vanaf mijn tienertijd het hele spectrum met hem doorlopen: seksgod, trotse vader, vredesactivist, knappe vijftiger en bijna-zestiger met een snurkbeugeltje. Daar kunnen veel mannen een voorbeeld aan nemen, want hoeveel zeggen wel niet: ik heb geen last van mijn eigen gesnurk? Als zelfs Richard Gere een mondstuk draagt, is er voor niemand meer een excuus. Anders stop je er maar een ui in  

 


Slaapstoornissen.

mei 23, 2007

Wat is het probleem?

Ruim 30% van de Nederlanders heeft last van slaapstoornissen, 10% van onze bevolking gebruikt slaapmiddelen. De meeste slaapproblemen treden gelukkig alleen kortdurend op, bijvoorbeeld tijdens een periode met spanningen. Waar we het hier over willen hebben zijn de chronische en meer bijzondere slaapstoornissen. Hierbij is het probleem vaak niet dat tekort wordt geslapen – zoals bij slecht inslapen of tussendoor steeds wakker worden – maar juist het nooit goed uitgeslapen zijn na een schijnbaar normale nacht. Hierdoor ontstaat slaperigheid overdag bij 2-3% van de bevolking. Slaapstoornissen staan sterk in de belangstelling. Onderzoek hiernaar wordt gedaan door neurologen en ook longartsen, er zijn een tiental centra voor slaaponderzoek in Nederland.

Wat is normale slaap?

De behoefte aan slaap is afhankelijk van leeftijd en kent ook sterke individuele verschillen. Baby’s en kinderen slapen het langst en bejaarden hebben een verkorte behoefte aan slaap. Maar ook de opbouw van het zogenaamde slaappatroon verandert met de leeftijd. Een normaal slaappatroon is onder te verdelen in cycli van ongeveer 1½-2 uur. Iedere cyclus kent grofweg 3 fasen: inslapen of lichte slaap, diepe slaap, droom- of REM-slaap (genoemd naar de snelle oogbewegingen die in deze slaapfase optreden). De meer wetenschappelijke slaapindeling kent overigens 5 fasen. Een baby slaapt ca. 16 uur per etmaal met veel REM; een bejaarde kan met 6 uur toe waarin weinig REM en ook minder diepe slaap. Dat sommige mensen vertellen dat ze nooit dromen komt omdat de REM-slaap de meest onbewuste fase is. Ook zijn er normale volwassenen die nooit meer dan 4 uur slapen.

Wat is gestoorde slaap?

Je slaapt slecht als de slaapduur onvoldoende is of de slaapfasen niet goed worden doorlopen.
Zoals vermeld kent iedereen perioden met slaaptekorten. Door spanningen of depressie kan dit probleem chronisch worden. Medicijngebruik of (te veel) alcohol kunnen ook de slaap verstoren. Meer bijzondere oorzaken leiden tot gestoorde slaapfasen (“hypersomnie of insomnie”) of lastige bijverschijnselen tijdens de slaap (“dyssomnie”). Door slaaponderzoek kan nauwkeurig worden gekeken waar het slaapprobleem op berust. Dit gebeurt met technieken die van het EEG (hersenfilmpje) zijn afgeleid, maar waarbij ook ademhaling, hartslag en oogbewegingen gemeten worden. De medische naam voor dit onderzoek is poly(somno)grafie.

Wat is het slaap-apneu syndroom?

De meest voorkomende oorzaak van een stoornis in het slaappatroon is het zogenaamde slaap-apneu syndroom bij luide snurkers (1-2% in Nederland). Normaal snurken wordt veroorzaakt door het vernauwen van de neus- en keelholte. Bijvoorbeeld in rugligging kan de tong naar achteren zakken waardoor de inademingslucht moeilijker kan passeren.Vooral in de wat diepere slaapfasen kan dit bij patiënten met een slaapapneusyndroom leiden tot een ademstilstand van meer dan 10 seconden tot soms een minuut (=apneu). Deze apneu’s treden tientallen malen per nacht op. Bij iedere apneu ontstaat een daling van het zuurstofgehalte in het bloed. Gelukkig komt er dan automatisch een wekprikkel, waardoor ook de ademhaling weer op gang komt. Diepe slaapfasen worden gestoord zonder dat de patiënt echt wakker wordt. ’s Ochtends voelt de patiënt zich dan toch niet fit of heeft hoofdpijn. Door moeheid overdag kan hij op ongewenste momenten in slaap vallen, soms achter het stuur van de auto! In ernstige gevallen is er ook een verband met hart- en vaatziekten.
Als de diagnose is gesteld zijn er voor dit probleem een aantal mogelijke behandelingen. Om te beginnen kan te veel snurken en daardoor apneu’s te maken hebben met overgewicht of een te sterke “slaapmuts”. Dieet en gezondheidsmaatregelen zijn dan belangrijk. Als de apneu’s vooral of alleen in rugligging ontstaan moet de slaaphouding worden aangepast. Een trucje is dan het innaaien van een tennisbal in de rugzijde van de pyjama. Ook bestaat er een apparaatje dat in de mond wordt ingebracht en de tong ’s nachts op zijn plaats houdt. In ernstiger gevallen kan een operatie gebeuren waarbij de keelholte ruimer wordt gemaakt. Een goed alternatief is de zogenaamde CPAP; hierbij wordt ’s nachts met een neusmasker geslapen waarmee onder druk lucht wordt ingeblazen zodat de ademhaling niet meer stokt.

Wat is narcolepsie?

Narcolepsie is een stoornis in de opbouw van de slaap. Bij normale slaap, komt er na een uur een REM-fase. Bij narcolepsie-patiënten kan er direct na het inslapen al een (korte) droomfase optreden. Op deze grens van waken en slapen kunnen de dromen op hallucinaties lijken. De rest van de nacht is er een chaotisch afwisselen van lichte en diepe slaapfasen met REM-slaap. Deze patiënten zijn overdag ook moe maar kunnen i.t.t. tot slaapapneu-patiënten onder nog veel lastiger omstandigheden zomaar in slaap vallen. Bovendien kunnen karakteristieke valpartijen optreden bij geringe emoties, bijvoorbeeld als de patiënt lacht of schrikt (kataplexie). De behandeling bestaat uit een goede dagindeling ondersteund door bepaalde medicijnen.

Wat is er nog meer?

Er zijn nog tientallen apart te vermelden slaapstoornissen, ook hele zeldzame. Dit wordt veelal veroorzaakt door een foute aanleg in de regeling van slapen en waken door de hersenen. Zoals gezegd kunnen hier allerlei bijverschijnselen bij optreden. Te denken valt aan onrustige benen, schokken in het lijf, nachtmerries, jet-lag problemen etc.

Wat te doen?

Als u slaapproblemen hebt is het verstandig hierover contact te zoeken met de huisarts. Deze kan u veel adviezen geven. Er is een Nederlandse vereniging voor slaap-apneu patiënten (telefoonnummer (058) 288 32 32). Bij lastige of zeldzame slaapstoornissen kunt u worden verwezen naar een slaapcentrum.

Meer informatie over slaap en slaapstoornissen

http://www.nswo.nl/Informatie/FolderSlaapSlaapstoornissen2006.pdf

Bron: Nederlandse Vereniging voor Neurologie


Slaapstoornissen.

mei 23, 2007

Wat is het probleem?

Ruim 30% van de Nederlanders heeft last van slaapstoornissen, 10% van onze bevolking gebruikt slaapmiddelen. De meeste slaapproblemen treden gelukkig alleen kortdurend op, bijvoorbeeld tijdens een periode met spanningen. Waar we het hier over willen hebben zijn de chronische en meer bijzondere slaapstoornissen. Hierbij is het probleem vaak niet dat tekort wordt geslapen – zoals bij slecht inslapen of tussendoor steeds wakker worden – maar juist het nooit goed uitgeslapen zijn na een schijnbaar normale nacht. Hierdoor ontstaat slaperigheid overdag bij 2-3% van de bevolking. Slaapstoornissen staan sterk in de belangstelling. Onderzoek hiernaar wordt gedaan door neurologen en ook longartsen, er zijn een tiental centra voor slaaponderzoek in Nederland.

Wat is normale slaap?

De behoefte aan slaap is afhankelijk van leeftijd en kent ook sterke individuele verschillen. Baby’s en kinderen slapen het langst en bejaarden hebben een verkorte behoefte aan slaap. Maar ook de opbouw van het zogenaamde slaappatroon verandert met de leeftijd. Een normaal slaappatroon is onder te verdelen in cycli van ongeveer 1½-2 uur. Iedere cyclus kent grofweg 3 fasen: inslapen of lichte slaap, diepe slaap, droom- of REM-slaap (genoemd naar de snelle oogbewegingen die in deze slaapfase optreden). De meer wetenschappelijke slaapindeling kent overigens 5 fasen. Een baby slaapt ca. 16 uur per etmaal met veel REM; een bejaarde kan met 6 uur toe waarin weinig REM en ook minder diepe slaap. Dat sommige mensen vertellen dat ze nooit dromen komt omdat de REM-slaap de meest onbewuste fase is. Ook zijn er normale volwassenen die nooit meer dan 4 uur slapen.

Wat is gestoorde slaap?

Je slaapt slecht als de slaapduur onvoldoende is of de slaapfasen niet goed worden doorlopen.
Zoals vermeld kent iedereen perioden met slaaptekorten. Door spanningen of depressie kan dit probleem chronisch worden. Medicijngebruik of (te veel) alcohol kunnen ook de slaap verstoren. Meer bijzondere oorzaken leiden tot gestoorde slaapfasen (“hypersomnie of insomnie”) of lastige bijverschijnselen tijdens de slaap (“dyssomnie”). Door slaaponderzoek kan nauwkeurig worden gekeken waar het slaapprobleem op berust. Dit gebeurt met technieken die van het EEG (hersenfilmpje) zijn afgeleid, maar waarbij ook ademhaling, hartslag en oogbewegingen gemeten worden. De medische naam voor dit onderzoek is poly(somno)grafie.

Wat is het slaap-apneu syndroom?

De meest voorkomende oorzaak van een stoornis in het slaappatroon is het zogenaamde slaap-apneu syndroom bij luide snurkers (1-2% in Nederland). Normaal snurken wordt veroorzaakt door het vernauwen van de neus- en keelholte. Bijvoorbeeld in rugligging kan de tong naar achteren zakken waardoor de inademingslucht moeilijker kan passeren.Vooral in de wat diepere slaapfasen kan dit bij patiënten met een slaapapneusyndroom leiden tot een ademstilstand van meer dan 10 seconden tot soms een minuut (=apneu). Deze apneu’s treden tientallen malen per nacht op. Bij iedere apneu ontstaat een daling van het zuurstofgehalte in het bloed. Gelukkig komt er dan automatisch een wekprikkel, waardoor ook de ademhaling weer op gang komt. Diepe slaapfasen worden gestoord zonder dat de patiënt echt wakker wordt. ’s Ochtends voelt de patiënt zich dan toch niet fit of heeft hoofdpijn. Door moeheid overdag kan hij op ongewenste momenten in slaap vallen, soms achter het stuur van de auto! In ernstige gevallen is er ook een verband met hart- en vaatziekten.
Als de diagnose is gesteld zijn er voor dit probleem een aantal mogelijke behandelingen. Om te beginnen kan te veel snurken en daardoor apneu’s te maken hebben met overgewicht of een te sterke “slaapmuts”. Dieet en gezondheidsmaatregelen zijn dan belangrijk. Als de apneu’s vooral of alleen in rugligging ontstaan moet de slaaphouding worden aangepast. Een trucje is dan het innaaien van een tennisbal in de rugzijde van de pyjama. Ook bestaat er een apparaatje dat in de mond wordt ingebracht en de tong ’s nachts op zijn plaats houdt. In ernstiger gevallen kan een operatie gebeuren waarbij de keelholte ruimer wordt gemaakt. Een goed alternatief is de zogenaamde CPAP; hierbij wordt ’s nachts met een neusmasker geslapen waarmee onder druk lucht wordt ingeblazen zodat de ademhaling niet meer stokt.

Wat is narcolepsie?

Narcolepsie is een stoornis in de opbouw van de slaap. Bij normale slaap, komt er na een uur een REM-fase. Bij narcolepsie-patiënten kan er direct na het inslapen al een (korte) droomfase optreden. Op deze grens van waken en slapen kunnen de dromen op hallucinaties lijken. De rest van de nacht is er een chaotisch afwisselen van lichte en diepe slaapfasen met REM-slaap. Deze patiënten zijn overdag ook moe maar kunnen i.t.t. tot slaapapneu-patiënten onder nog veel lastiger omstandigheden zomaar in slaap vallen. Bovendien kunnen karakteristieke valpartijen optreden bij geringe emoties, bijvoorbeeld als de patiënt lacht of schrikt (kataplexie). De behandeling bestaat uit een goede dagindeling ondersteund door bepaalde medicijnen.

Wat is er nog meer?

Er zijn nog tientallen apart te vermelden slaapstoornissen, ook hele zeldzame. Dit wordt veelal veroorzaakt door een foute aanleg in de regeling van slapen en waken door de hersenen. Zoals gezegd kunnen hier allerlei bijverschijnselen bij optreden. Te denken valt aan onrustige benen, schokken in het lijf, nachtmerries, jet-lag problemen etc.

Wat te doen?

Als u slaapproblemen hebt is het verstandig hierover contact te zoeken met de huisarts. Deze kan u veel adviezen geven. Er is een Nederlandse vereniging voor slaap-apneu patiënten (telefoonnummer (058) 288 32 32). Bij lastige of zeldzame slaapstoornissen kunt u worden verwezen naar een slaapcentrum.

Meer informatie over slaap en slaapstoornissen

http://www.nswo.nl/Informatie/FolderSlaapSlaapstoornissen2006.pdf

 

Bron: Nederlandse Vereniging voor Neurologie


Mandibulair Repositie Apparaat

mei 16, 2007

MRA (mandibulaire repositie apparaten) zijn tandheelkundige beugels die gebruikt worden om bij patiënten met snurkproblemen en het obstructieve slaapapneusyndroom (OSAS) de onderkaak en de daarmee verbonden weke delen naar voren te houden. Hierdoor wordt de vernauwde bovenste luchtweg bij deze patiënten verruimd en treedt tijdens de slaap een verbetering van de luchtpassage op. De beugels lijken op de uitneembare beugels die orthodontisten veel bij kinderen gebruiken.

De afgelopen tien jaar heeft onderzoek aangetoond dat behandelingen met MRA met name effectief zijn bij patiënten met snurken of milde OSAS. Ook worden MRA-beugels gebruikt bij patiënten bij wie andere behandelingen onvoldoende succes hebben. De beugels worden tegenwoordig wereldwijd toegepast en er bestaan inmiddels meer dan 80 typen MRA.

MRA wordt in de wetenschappelijke literatuur ook wel aangeduid met de termen mandibular advancement devices (MAD) en oral appliances (OA).

Behandelingen met MRA worden niet altijd door de zorgverzekeraars vergoed.

(Bron: uit Wikipedia, de vrije encyclopedie)


Snurkend paard houdt collega’s uit de slaap.

mei 3, 2007

Operatie voor snurkend paard

21 Oktober 2006

LONDEN (ANP) – Een Brits paard dat zijn stalgenoten ‘s nachts wakker hield met oorverdovend gesnurk, kan dankzij een operatie weer vrij ademhalen. Dierenartsen hebben uit de neus van het 12 jaar oude dier een grote cyste verwijderd. Dat berichtte het dagblad The Independent zaterdag.

Het gesnurk van Rocky klonk als een misthoorn en was twee weilanden verder te horen.